TÀI LIỆU TRUYỀN THÔNG PHÒNG CHỐNG HIV/AIDS

Cập nhật ngày 09/04/2010, 21:42 GMT+7.

AIDS là bệnh có nhiều biểu hiện, nhiều triệu chứng luôn luôn đi kèm với tình trạng hệ miễn dịch bị suy yếu do mắc phải một mầm bệnh từ bên ngoài.

I. MỘT SỐ THUẬT NGỮ THỐNG NHẤT:

- HIV: Human Immunnodeficien Virus: Là vi rus gây bệnh

- AIDS: Acquired Immune Deficiency Syndrome: Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (Theo tiếng Pháp viết tắt là SIDA. Nhưng trùng với chữ viết tắt của tổ chức phát triển quốc tế Thuỵ Điển nên nay không dùng)

- Hội chứng là gì? Hội chứng là một nhóm các biểu hiện (triệu chứng) như: sốt, tiêu chảy, sụt cân, ngứa… do một căn bệnh nào đó gây ra.

- Suy giảm miễn dịch:

+ Hệ miễn dịch là hàng rào hay hệ thống phòng ngự giúp cơ thể chống lại mầm bệnh từ bên ngoài xâm nhập vào cơ thể.

+ Suy giảm miễn dịch là tình trạng hệ miễn dịch suy sụp hoặc yếu đi, cơ thể không còn khả năng tự bảo vệ, dễ mắc bất cứ bệnh gì.

- Mắc phải: Là những căn bệnh lây lan hay do bị mắc trong cuộc sống và không liên quan đến di truyền.

Tóm lại: AIDS là bệnh có nhiều biểu hiện, nhiều triệu chứng luôn luôn đi kèm với tình trạng hệ miễn dịch bị suy yếu do mắc phải một mầm bệnh từ bên ngoài.

II. LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN ĐẠI DỊCH HIV/ AIDS

AIDS được phát hiện đầu tiên vào năm 1981 tai Los Angeles - Mỹ. Do thời gian ủ bệnh trung bình 8-10 năm nên có thể HIV đã xuất hiện vào những thập niên 70.

Theo thống kê năm 2001: trên thế giới có khoảng 60 triệu người mắc bệnh trong đó 20 triệu người đã chết. Riêng năm 2001 có khoảng 5 triệu người bị nhiễm. Trong đó 1,5 triệu là thanh thiếu niên từ 15-18 tuổi, 1,5 triệu là phụ nữ và trẽ em. Số còn lại là người già.

-         Châu phi: có khoảng 47 triệu người nhiễm HIV có những nơi lứa tuổi thanh thiếu niên chiếm 20% tổ số người mang bệnh. Nam phi khoảng 20% người lớn, phụ nữ mang thai 30% nhiễm HIV.

-         Châu Á: có khoảng 7,1 triệu nhiễm HIV còn sống, Nam á khoảng 6,1 triệu người.

-         Ở Việt Nam vào tháng 12 năm 1990 phát hiện người nhiễm HIV đầu tiên từ  một cô gái đến năm 2002 có khoảng 56.000 người nhiễm HIV(có thể hơn vì có nhiều người bị nhiễm nhưng không đến các trung tâm y tế để xét nghiệm).

-         Ở DakLal năm 1993 phát hiện đầu tiên có 5 người nhiễm bệnh và theo thống kê đến năm 2002 phát hiện 597 người nhiễm HIV trong đó 141 người chuyễn sang AIDS và 116 người đã chết và tất cảc các huyện trong toàn tỉnh đều có người nhiễm HIV.

III. HẬU QUẢ CỦA ĐẠI DỊCH HIV:

  1. Về dân số:       + Tỉ lệ người tử vong do nhiễm HIV tăng

+ Anh hưởng đến di truyền nòi giống

  1. Về xã hội:

-         Cá nhân bị nhiễm HIV bị phân biệt đối xử, thiếu sự chăm sóc do bị xa lánh, đối xử dẫn đến tinh thần: cô đơn, mặc cảm, sợ hãi, dễ phản ứng tiêu cực. Về vật chất: bị mất việc làm, thu nhập giảm trong khi tăng chi phí chăm sóc (để điều trị môt người nhiễm HIV trung bình phải mất từ 600-1500USD/năm)

-         Gia đình:           + Cấu trúc gia đình bị tan vỡ

+ Gia đình có người nhiễm HIV bị nghèo hoá, bị cô lập trong cộng đồng, cảm giác xấu hổ, mặc cảm.

+ Gánh nặng cho người chăm sóc

-         Cộng đồng:       + Người nghèo chịu ảnh hưởng nhiều của HIV/AIDS

+ Tăng tỉ lệ thanh thiếu niên phạm pháp

+ Tăng các dịch vụ cộng đồng

-         Xã hội:              + Phân hoá xã hội ngày càng sâu sắc

+ Thiếu nguồn nhân lực lao động

+ Tăng chi phí chăm sóc xã hội do người già không nơi nương tựa, trẽ em không người chăm sóc

+ Tăng các dich vụ xã hội như thuốc men, chăm sóc, dịch vụ tư vấn…

-         Về chính trị:    + Gây bất ổn chính trị do suy yếu quân đội (tân binh bị nhiễm HIV ngày càng tăng)

+ Các nước nghèo càng phụ thuộc nước giàu cả về kinh tế, chính trị, ảnh hưởng đường lối lãnh đạo của môt quốc gia

-         Về kinh tế:      Theo tổ chức y tế thế giới ngân sách chi cho y tế là dưới 5 USD/người/năm. Nhưng một người nhiễm HIV phải mất 600 – 1.500 USD/năm. Nhưng người đó vẫn chết.

+ Phải mua sắm các thiết, dụng cụ y tế phục vụ xét nghiệm, điều trị HIV/AIDS đắt tiền

* Thuốc điều trị HIV/AIDS: Hiện nay chưa có một loại thuốc điều trị hay vacxin nào có thể điều trị lành hoàn toàn bệnh mà chỉ ức chế, kéo dài thời gian ủ bệnh.

IV. ĐẶC ĐIỂM CỦA VIRUS HIV VÀ KHẢ NĂNG LÂY NHIỄM:

  1. Đặc điểm và cấu trúc của virus HIV:

-         Virus HIV có hình cầu, đường kính khoảng 80-120 nm. Cấu tạo 1 virus hoàn chỉnh có 3 lớp:

+ Lớp võ ngoài là lớp lipit kép

+ Lớp vỏ trong: gồm 2 lớp prôtêin.

+ Lõi: Là vật chất di truyền ARN khi xâm nhập vào tế bào vật chủ nhờ enzim sao chép ngược thành ADN hoạt động độc lập hoặc gắn vào tế bào vật chủ.

-         Có hai loại HIV đó là HIV1 và HIV2 (HIV2 nhiễm ở Châu phi có khả năng phát triển nhanh hơn HIV1)

  1. Hệ thống miễn dịch

-         Đáp ứng miễn dịch không đặc hiêu: khả năng có thể loại trừ một cách không đặc hiệu các tác nhân gây bệnh bằng hàng rào bảo vệ da và niêm mạc, tiểu thực bào, đại thực bào.

-         Đáp ứng miễn dịch đặc hiệu: Khi kháng nguyên vào cơ thể nhờ Đại thực bào nhận diện cho các tế bào chủ chốt của hệ miễm dich là Limpho bào tạo ra miễn dich đặc hiệu và miễn dich qua trung gian tế bào.

-         Lympho bào có 2 loại:

Lym pho B : sinh kháng thể miễn dich,

Lympho T: có 2 loại

+ Lympho T CD4: chỉ huy, điều hoà đáp ứng miễn dich

+ Lympho T CD8: Diệt các tế bào đích mang kháng nguyên (tế bào u, tế bào mang virus)

-         Virus HIV tấn công vào nhiều loại tế bào nhưng chủ yếu tấn công và gây tổn thương tế bào Lympho T CD4  dẫn đến số lượng tế bào miễn dịch giảm, hệ thống cơ thể suy sụp, tạo điều kiện cho các nhiễm trùng cơ hội, ung thư  và gây tử vong.

  1. Các giai đoạn tiến triển của quá trình nhiễm HIV:

-     Thường tiến triển qua 3 giai đoạn:

a.   Nhiễm HIV cấp tính: Xẩy ra sau khi nhiễm HIV vài tuần vài tháng.

b.  Nhiễm HIV không triệu chứng: người nhiễm HIV hoàn toàn khoẻ mạnh. Giai đoạn này kéo dài 8 -10 năm

c.   Giai đoạn có biểu hiện các triệu chứng lâm sàng từ nhẹ đến nặng có nguy cơ tử vong.

  1. Biểu hiện lâm sàng: Tương ứng với các giai đoạn phát triển của bệnh.
  1. Sơ nhiễm: Hầu hết những người mới bị không có biểu hiện gì. Chỉ khoảng 20% có một số biểu hiện không giống nhau như: cảm cúm, bạch cầu đa nhân tăng, sốt 38-390C, nhức đầu, đau mỏi toàn thân, phát ban như sởi hoặc sần ngứa…các biểu hiện sẽ khỏi trong vòng 8-10 ngày. Sau 2-12 tuần hoặc hơn mới xuất hiện kháng thể đặc hiệu trong máu.

Thời gian từ lúc nhiễm bệnh đến lúc xuất hiện kháng thể trong máu gọi là “thời kỳ của sổ” xét nghiệm máu âm tính song người đó có khả năng lây bệnh cho người khác.

  1. Thời kỳ nhiễm trùng không có triệu chứng:

Xét nghiệm HIV dương tính nhưng không có dấu hiệu lâm sàng. Nhưng có thể lây nhiễm cho người khác. Diễn biến thời kỳ này theo ba hướng.

-         Có hành vi, chế độ tập luyện, ăn uống hợp lý thì có thể sống khoẻ mạnh hàng chục năm

-         HIV diễn biến tự nhiên, tiêu huỷ dần các tế bào miễn dịch, người bệnh diễn biến qua giai đoạn hạch dai dẵng rồi chuyển sang AIDS trong vòng 5 – 7 năm.

-         HIV diễn biến nhanh ở những người bị nhiểm nhưng tiếp tục có hành vi dẫn đến bội nhiễm thêm các bệnh khác như các bệnh qua đường tình dục(lậu, giang mai…) virus HIV tấn công ồ át tế bào miễm dịch nên diễn biến nhanh đến AIDS mà không qua các giai đoạn trung gian.

  1. Giai đoạn bệnh hạch dai dẳng toàn thân:

Hạch thường xuất hiện ở cổ, nách. Sưng to 1-3cm, diễn biến trong 3 tháng. Hạch không đau. Trường hợp nếu hạch đang to và teo lại đột ngột thì có thể diễn biến thành AIDS nhanh hơn.

  1. Giai đoạn cận AIDS và AIDS:

-         Xuất hiện các dấu hiệu đặc biệt như sút cân, vã mồ hôi ban đêm, số kéo dài, ho và ỉa chảy kéo dài trên 1 tháng, ngứa hoặc viêm da mủ toàn thân dai dẳng, xuất hiện các nhiễm trùng cơ hội(do nấm,ký sinh trùng đơn bào, vi khuẩn, virus...), các bệnh lý thần kinh, các khối u và ung thư dẫn đến tử vong.

-         thời gian từ khi nhiễm HIV đến khi diễn biến sang AIDS tuỳ thuộc nhiều yếu tố như liều lây nhiễm, chủng virus, cơ địa, hành vi…

V. CÁC ĐƯỜNG LÂY NHIỄM VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH:

  1. Các phương thức lây truyền HIV:

-         Virus HIV có thể tồ tại ở nhiều nơi: Trong máu, tinh dịch, dịch tiết âm đạo, nước bọt, nước mắt, sữa mẹ, nước tiểu, và các dịch khác của cơ thể.

-         Virus HIV có thể bị chết ở nhiệt độ 560C, cồn 700, nước ôxy già. Virus theo đường máu ra ngoài cớ thể coc thể sống được từ 2 – 7 ngày.

-         Sự lây nhiễm HIV phụ thuộc vào:

+ Số lượng HIV có trong máu hay dịch thể của người nhiễm HIV

+ Thời gian tiếp xúc

+ Sức đề kháng của cơ thể

+ Độc tính hay tính gây nhiễm của virus.

-         Virus HIV chỉ lây truyền bằng 3 phương thức:

+ Lây truyền theo đường tình dục: Theo thống kê hơn 4% người bị nhiễm HIV là gái mại dâm. Tỉ lệ lây truyền HIV từ 0,1 - 1%/1 lần quan hệ với người nhiễm HIV. Cùng với sự lây truyền HIV là các bệnh truyền nhiễm khác như: giang mai, lậu, hạ cam, trùng roi…(thống kê trên 40 loại bệnh).

+ Lây truyền theo đường máu: Do HIV có mặt toàn phần và các thành phần của máu nên nguy cơ lây nhiểm là cao nhất. Có những phương thức lây truyền:

    • Truyền máu (dễ nhiễm HIV giai đoạn “cửa sổ” do xét nghiệm máu giai đoạn này vẫn âm tính không phát hiên kháng nguyên virus)
    • Dùng chung bơm kim tiêm
    • Tiêm chích ma tuý (tỉ lệ người nhiễm HIV nghiện ma tuý khoảng 62%)
    • Dụng cụ tiêm chích, thủ thuật, phẩu thuật
    • Cấy ghép cơ quan, tổ chức.

+ Truyền từ mẹ sang con trong thời kỳ chưa sinh: HIV có thể lây truyền từ mẹ sang con trong giai đoạn mang thai, trước và trong một thời gian ngắn sau sinh.

Tóm lại: Nguy cơ nhiễm HIV cao là những người tiêm chích ma tuý, tình dục bừa bãi

  1. Những phương thức không lây truyền HIV:

-         Không lây truyền qua đường hô hấp, hắt hơi.

-         Không lây truyền qua tiếp xúc, sinh hoạt như: bắt tay, ôm hôn, sử dụng chung điện thoại, mặc đồ chung, dùng chung dụng cụ sinh hoạt…

-         Muỗi đốt không làm lây truyền HIV.

-         Những trường hợp làm da xây xước do dùng chung dao cạo râu, bàn chải đánh răng, xăm mình, châm cứu…thì đến nay chưa có bằng chứng về lây truyền HIV.

  1. Các phương pháp phòng nhiễm HIV:

-         Phòng lan truyền HIV qua đường tình dục:

+ Biện pháp hiệu quả nhất là quan hệ tình dục lành mạnh, thuỷ chung với một người duy nhất và không bị nhiễm HIV.

+ Hành vi tình dục phải có trách nhiệm sử dụng các biện pháp tránh lây truyền như dùng bao cao su.

-         Phòng lan truyền HIV qua đường máu:

+ Thực hiện truyền máu an toàn. Phải được sàng lọc, xét nghiệm những người cho máu và trước khi truyền cho người bệnh

+ Động viên người cho máu tình nguyện, thành lập ngân hàng máu...

+ Lựa chọn người cho máu, tinh dịch, cơ quan, tổ chứch cơ thể ở những người có hành vi nguy cơ thấp để tránh lấy máu của người bị nhiễm HIV giai đoạn “cửa sổ”.

+ Không sử dụng, tiêm chích ma tuý.

+ Những người nghiện ma tuý: phải điều trị cai nghiệm ma tuý

+ Không dùng bơm kim tiêm, các dụng cụ sát trùng chung. Không dùng bơm kim tim khi chưa biết nguồn gốc. Thực hiện sát trùng đúng quy định đối với bơm kim tiêm (tốt nhất chỉ sử dụng 1 lần)

+ Phụ nữ bị nhiễm HIV không nên sinh con.

+ Những người có khả năng nghi nhiễm HIV nên đến các trung tâm y tế để xét nghiệm và có ý thức bảo vệ sức khoẻ và trành lây truyền cho mọi người.

  1. Hành vi đối xữ với người bị nhiễm HIV:

-         Không nên có thái độ kỳ thị, xa lánh, đối xữ với người bị nhiễm HIV.

-         Giúp đỡ, động viên họ hoà nhập cộng đồng, sống vui vẽ, hạnh phúc để kéo dài thời gian và sống có ích cho xã hội.

-         Tuyên truyền giúp đỡ họ có kiến thức bảo vệ mình để tránh lây nhiễm cho người khác

THPT Huỳnh Thúc Kháng
[Quay lại]
Dòng Thời Gian
VideoClip
Tin Tức Nổi Bật
Sự Kiện Nổi Bật
Số Lượt Truy Cập
Hỗ Trợ Trực Tuyến

Copyright @2012 Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng Địa chỉ: Phường Thống Nhất, thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đăk Lăk Email: thpthuynhthuckhangdaklak@gmail.com - htk@thpt-huynhthuckhang-daklak.edu.vn Phone/fax: (0500)6257113

TOP