Cơ chế quản lý tài chính của GD được đổi mới: Tạo ra sự thay đổi về chất trong giáo dục

Cập nhật ngày 01/06/2009, 19:23 GMT+7.

Giáo dục qua hơn 20 năm đổi mới đã phải có rất nhiều nỗ lực để tương thích với cơ chế kinh tế thị trường và toàn cầu hoá. Song, quá nhiều bất cập trong cơ chế tài chính cho GD-ĐT đã là một cản trở lớn trong việc phát huy thành quả của nền GD cách mạng và tiếp tục phát triển trong hội nhập. Một sự thay đổi về chất trong cơ chế tài chính cho GD là rất cấp thiết. Đó cũng chính là lý do để Chính phủ quyết định xây dựng Đề án Đổi mới cơ chế tài chính của giáo dục giai đoạn 2009-2014. Đề án được xây dựng công phu nhưng chỉ áp dụng trong 5 năm, cho thấy, đây là một lĩnh vực rất khó để có thể có được một giải pháp mang tính lâu dài, bất biến. Tuy nhiên, đây sẽ là tiền đề để tạo ra cơ chế bảo đảm sự tương quan giữa chất lượng dịch vụ công và nguồn tài chính được sử dụng.

Bất cập lớn nhất là tính bao cấp và bình quân trong định mức phân bổ ngân sách cho GD-ĐT, trong khi sự phân hoá là rất rõ, cả về nhu cầu và điều kiện đáp ứng.

Việc phân bổ ngân sách chủ yếu dựa trên kinh nghiệm, thiếu cơ sở khoa học. Đã thế, phần chi ngân sách lại chủ yếu để chi lương và các khoản có tính chất lương, phần chi cho thường xuyên qui định là 20% (đã là thấp) cũng không được đáp ứng đủ. Tình trạng này làm cho các nhà trường phải “bươn chải” rất vất vả, không muốn vẫn phải thu thêm của phụ huynh để có kinh phí đáp ứng cho nhiều hoạt động GD không thể không tổ chức cho các em. Do không nằm trong cơ chế, trăm hoa đua nở về việc thu thêm ở các trường công đã tạo nên bức xúc không nhỏ trong xã hội. Nhân đây, lại nói về tiền xây dựng. Vì mức chi đầu tư xây dựng cơ bản còn thấp so với nhu cầu rất lớn của các cơ sở GD-ĐT (chiếm 17-18% ngân sách cho GD-ĐT) nên để đáp ứng yêu cầu CSVC cho dạy và học, buộc các nhà trường phải huy động từ các nguồn lực khác, cũng rất trăm hoa đua nở. Ở các vùng có điều kiện KT-XH phát triển còn đỡ, các vùng khó khăn thì không thể huy động được từ bất cứ nguồn nào, nếu không có chương trình mục tiêu của Nhà nước thì khó có thể đảm bảo về yêu cầu trường sở. Ví dụ như ở Bắc Kạn, có hơn 300 trường học trong toàn tỉnh mà mỗi năm ngân sách đầu tư cho xây dựng cơ bản chỉ có 20 tỉ đồng, chia bình quân thì mỗi trường chỉ vẻn vẹn 60 triệu đồng/năm, chỉ đủ để xây mới 1/3 phòng học!

Trong sự đầu tư hạn hẹp chung đó, cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm ở các cơ sở GD công lập nhìn chung còn hạn chế về tác dụng, chưa kể là cơ chế này cũng chưa thật triệt để. Việc tăng lương cho CB-GV cũng như miễn giảm học phí cho HS-SV ở các cơ sở đào tạo đều do cơ sở phải tự trang trải, gây nhiều khó khăn trong việc thực hiện cũng như tăng cường trang thiết bị, CSVC nhằm nâng cao chất lượng. Đây là áp lực làm cho các trường phải nâng tỉ lệ SV/GV, ngược với yêu cầu nâng cao chất lượng.

Giải quyết các bất cập nói trên một cách cơ bản, từ gốc, trên cơ sở hai mục tiêu đã được xác định, sẽ góp phần tạo nên những thay đổi về chất trong cơ chế tài chính cho GD. Nhiều định hướng trong Đề án đổi mới cơ chế tài chính GD cho chúng ta hi vọng về sự thay đổi đó.

Thứ nhất, tạo nên một sự phân tầng về chất lượng GD, tạo nhiều cơ hội lựa chọn cho người học. Trên nguyên tắc ngân sách nhà nước ưu tiên đầu tư cho các địa phương khó khăn và các cơ sở GD chuyên biệt, đầu tư thoả đáng và ngày càng tăng để đảm bảo đạt mức chất lượng tối thiểu, với các trường mầm non và phổ thông công lập cung cấp dịch vụ GD cao hơn mức chất lượng cần thiết tối thiểu thì ngoài phần chi của Nhà nước, người học sẽ phải nộp thêm tuỳ theo nhu cầu và khả năng của mình. Cùng với quy định 3 công khai, 4 kiểm tra mà Bộ GD-ĐT đã ban hành, quyết định về quyền tự chủ gắn với tự chịu trách nhiệm của cơ sở GD thì đây sẽ là một cơ chế góp phần lành mạnh hoá môi trường tài chính GD.

Thứ hai, tạo cơ chế để huy động mọi nguồn lực trong xã hội đóng góp cho GD thông qua các quỹ GD, trợ giúp người nghèo và khuyến khích người học giỏi. Đây là một hình thức đầu tư kinh phí rất phổ biến ở các nước phát triển, thậm chí khá lớn trong nguồn thu của các nhà trường, đặc biệt là đại học. Trong những trường hợp này, hoạt động GD-ĐT không chịu sự chi phối nhiều bởi mặt trái của cơ chế thị trường. Tất nhiên, bên cạnh đó là một cơ chế của Nhà nước khuyến khích cho các quỹ này bằng các chính sách phù hợp.

Thứ ba, lao động nghề nghiệp đặc biệt của nhà giáo sẽ được đánh giá đúng bằng một chính sách công bằng, minh bạch, tùy theo cấp học và trình độ đào tạo, số năm công tác, vùng miền công tác, vị trí công tác và trên hết là hiệu quả công tác.

Thứ tư, một cơ chế giám sát tài chính GD minh bạch, quy định rõ chức năng nhiệm vụ và trách nhiệm của cơ quan quản lý cũng như cơ sở GD sẽ làm cho các yếu tố khác của cơ chế như đã nói trên có hiệu quả thực tiễn. Từ trước đến nay, dư luận rất băn khoăn về hiệu quả chi tiêu trong GD-ĐT bởi không có một cơ chế giám sát, quản lý hợp lý và chặt chẽ. Chỉ nói riêng Ngân sách nhà nước đầu tư cho GD-ĐT, Bộ chủ quản chỉ quản lý 5%, các Bộ ngành khác quản lý 21%, phần lớn còn lại (74%) là do các địa phương quản lý. Sẽ khó để giám sát việc quản lý tài chính phân tán như thế này, vì “đường đi” của ngân sách công trở nên vòng vèo, lắt léo, rơi vãi cả ảo và thực là khó tránh khỏi.

Nhân xem xét Đề án đổi mới cơ chế tài chính GD, nhìn lại thì thấy quy định thực hiện “3 công khai, 4 kiểm tra” của Bộ trưởng Bộ GD-ĐT sẽ không chỉ có ý nghĩa với mỗi cơ sở GD-ĐT hay với riêng ngành GD, mà tinh thần này cần phải được lan toả ra tất cả hệ thống quản lý tài chính GD-ĐT. Có như vậy thì cơ chế tài chính cho GD mới có sự thay đổi về chất.

Ngọc Anh

 
Theo http://www.gdtd.com.vn
[Quay lại]

Tin Mới hơn:

Dòng Thời Gian
VideoClip
Tin Tức Nổi Bật
Sự Kiện Nổi Bật
Số Lượt Truy Cập
Hỗ Trợ Trực Tuyến

Copyright @2012 Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng Địa chỉ: Phường Thống Nhất, thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đăk Lăk Email: thpthuynhthuckhangdaklak@gmail.com - htk@thpt-huynhthuckhang-daklak.edu.vn Phone/fax: (0500)6257113

TOP